Déanann Bríon Hoban anailís ar an frása a bhfuil a fhios ag gach mhac léinn faoi ár dteanga sa tír seo.
"Is fearr Gaeilge briste ná Béarla cliste."
 
Tá gach duine dúinn tar éis na focail sin a chloisteáil am éigean agus muid ar mheanscoil. Cinnte gur fhoghlaim go leor daoine an frása seo chun marcanna breise a fháil san aiste. Ach an bhfuil aon fhírinne ag bhaint leis na focail seo? Cad as a thagann an smaoineamh seo gurb fhearr cúpla focal Gaeilge a bheith agat seachas Béarla den scoth?
 
Bhí Gaeilge príomh teanga na tíre le haghaidh na céadta bliain, ach ní féidir linn a rá gurb é príomh teanga na tíre sa lá atá inniú ann. Is trua é sin, agus cinnte ní bheidh an teanga imithe go deo ónár gcultúr, ach na laethanta seo is é Béarla an teanga is coitianta in Éirinn.
 
Tá Gaeilgeóirí mar mhionlach sa sochaí. Ceapaim is de thoradh sin a thagann coitiantach an seanfhocal atáim ag déanamh tagairt anois. Nuair atá rud éigean mar chuid mionlaigh don sochaí, de ghnáth, bíonn daoine níos cosanta i dtaobh é. Bíonn siad diongbháilte go gheobhaidh pé rud é an meas is a bhfuil tuillte aige.
 
Cinnte go bhfuil mise i measc na daoine a bhíonn cosantach i leith na Gaeilge. Nílim ag rá go droch rud é sin amach is amach, ach is féidir dearcadh mar seo damáiste a dhéanamh. Tá muid go léir ag iarraidh go labhróidh níos mó daoine ár teanga dúchasach. Sin é an príomh aidhm atá taobh thiar den fhrása seo.
 
Agus tá seans maith go gcabhróidh an frása seo le daoine atá i mbún Gaeilge a foghlaim. Tá seans ann go usáidfidh said é mar focail inspreagtha. Ach is féidir leis an frása fadhbanna a chruthú muna dtuigeann daoine cad é bunús na focail. Tá seans ann go gceapfaidh daoine go bhfuil na focail seo ag léiriú dearcadh sotalach, agus de bharr sin b’fhéidir go mbeidh nios lú seans ann go foghlaimóidh siad an teanga.
 
Caithfidh daoine bheith curamach leis an frása seo, ague toisc go dtagann na focail ó áit ina bhfuil daoine ag déanamh iarracht an teanga a chosaint, ní bhíonn gach duine chomh curamach i gconaí.
 
Ar aon nós, ar ais chuig an príomhcheist. An bhfuil aon fhírinne ag baint leis na focail gurb fhearr Gaeilge bhriste ná Béarla cliste? Is é mo thuraim go bhfuil sé i gconaí níos fearr rud éigean cliste a rá. Caithfidh mé a admháil nach gceapaim go bhfuil an frása fíor.
 
Níl aon tairbhe ann na dá teanga a chur i gcoimhlint lena chéile. Ní chabhróidh sé an dá rud a chur i gcompaireád lena chéile le forbairt na teanga.
 
Tá Gaeilge cliste níos fearr ná Béarla briste, ach níl difear ann idir Gaeilge cliste agus Béarla cliste, nó Béarla briste agus Gaeilge briste. Tá ar Ghaeilge seasamh ar a cosa féin agus gan a bheith curtha i gcomparáid le teanga ar bith eile. Nil dabht ar bith i m’intinn ach go bhfuil Gaeilge mar teanga láidir go leor chun seasamh ina aonair.